Giữa bom đạn khói lửa, ác liệt chiến tranh, có những người lính xung phong ra tiền tuyến, sẵn sàng hy sinh xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc hay trong thời bình, không ít cựu chiến binh (CCB) vẫn miệt mài lao động, cống hiến sức mình cho cộng đồng. Dù ở giai đoạn nào, hình ảnh người Bộ đội Cụ Hồ vẫn hiện lên sáng ngời với bản lĩnh kiên cường và trí tuệ.
Nét bút, tay súng giữa gian khổ chiến trường
Năm 1972, ông Vũ Ngọc Xiêm lên đường vào miền Nam công tác tại Báo Quân Giải phóng (tiền thân Báo Quân khu 7) thuộc Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Đến năm 1973, ông là phóng viên nằm trong lực lượng tăng cường cho chiến trường Nam Bộ, hướng về Lộc Ninh (Bình Phước), nơi không chỉ là căn cứ địa của Bộ Chỉ huy Miền (B2) mà còn được coi là “Thủ đô kháng chiến” đầu tiên của miền Nam.
“Một hôm, trên đoạn giao thông hào dài hơn trăm mét bị địch bắn phá liên tục, tôi cùng phóng viên ảnh Lê Nhật Huy và chiến sĩ liên lạc tên Tính bàn kế hoạch chia ra đánh, khiến địch ngỡ ta có lực lượng đông đảo. Sau tiếng mìn nổ của địch, 3 người chúng tôi phối hợp nhịp nhàng, liên tục thay đổi vị trí bắn từ AK đến B40 khiến quân địch nhầm tưởng đang đối đầu với một lực lượng bộ đội chính quy đông đảo. Tuy nhiên, trận chiến giằng co khiến số đạn mang theo dần cạn kiệt. Giữa lúc hiểm nguy cận kề, tiếng súng viện binh của quân ta bất ngờ vang dội từ phía sau. Khi đơn vị tăng cường nhảy xuống hào ứng cứu, các chiến sĩ của ta không khỏi ngỡ ngàng vì trận địa kiên cường cầm chân cả một tiểu đoàn địch suốt nhiều giờ qua thực chất chỉ có 2 phóng viên gầy gò và một chiến sĩ liên lạc đôi mươi”, ông Xiêm kể.
Sau đại thắng mùa Xuân 1975, duyên nợ với chiến trường của nhà báo Vũ Ngọc Xiêm vẫn chưa dừng lại. Năm 1977, ông tiếp tục lên đường, trở thành phóng viên thường trú tại chiến trường Campuchia, dấn thân vào những năm tháng biên giới Tây Nam rực lửa để kịp thời ghi lại những thước phim, trang viết chân thực về cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc và nghĩa vụ quốc tế cao cả.
Rời tay súng, tay bút nơi chiến trường khốc liệt, từ năm 1983, CCB Vũ Ngọc Xiêm chuyển về công tác tại các cơ quan ngôn luận và quản lý. Ông lần lượt cống hiến tại Sở Văn hóa – Thông tin TP. HCM, Báo Lao động Xã hội và Báo CCB Việt Nam. Ở bất kỳ vị trí nào, ông vẫn luôn giữ vững phẩm chất, tác phong của người lính, dùng ngòi bút của mình phản ánh hơi thở cuộc sống và bảo vệ quyền lợi của người lao động, những đồng đội năm xưa.
Đến nay, dù đã bước sang tuổi 79, CCB Vũ Ngọc Xiêm vẫn tiếp tục cống hiến tại doanh nghiệp CCB TP. HCM. Ông gắn bó với các hoạt động thiện nguyện, kết nối các thế hệ CCB trên địa bàn. Những chương trình xây dựng nhà tình nghĩa cùng các hoạt động hỗ trợ, tạo việc làm cho con em người có công với cách mạng mà ông tham gia đã và đang tiếp tục tô thắm thêm nghĩa tình đồng đội, lan tỏa sâu sắc giá trị về truyền thống yêu thương, tương thân tương ái.
Người lính quân y với khát vọng sống có giá trị
Ở độ tuổi mà nhiều người chọn nghỉ ngơi, bác sĩ, cựu chiến binh Nguyễn Xuân Lam vẫn miệt mài với công việc mỗi ngày. “Dù là bộ đội hay dân thường, điều tôi mong muốn nhất là trở thành một người có giá trị, có tri thức, không ngừng trau dồi bản thân và giữ trọn niềm đam mê cống hiến cho cộng đồng” là chia sẻ về động lực giữ vững nhiệt huyết của người cựu chiến binh.
Từng đảm nhiệm vị trí Bệnh xá trưởng Bệnh xá Quân dân y hỗn hợp tại tỉnh KompongSom (Campuchia) trong chiến tranh Biên giới Tây Nam; người bác sĩ quân y Nguyễn Xuân Lam đã cùng đồng đội giành giật từng hơi thở cho chiến sĩ, nhân dân, trải qua ranh giới sống chết mong manh và sự thiếu thốn đủ bề. Những năm tháng ấy không chỉ rèn cho ông ý chí thép, mà còn chất chứa thêm tình yêu thương con người sâu sắc.
Rời quân ngũ với cấp hàm Thiếu tá, ông chủ động học thêm Đại học Kinh tế để bắt nhịp với guồng quay mới. Năm 2011, bác sĩ, doanh nhân Nguyễn Xuân Lam thành lập Phòng khám Đa khoa Quốc tế Yersin, là một trong những cơ sở y tế tư nhân tiên phong tại Thành phố Hồ Chí Minh ứng dụng công nghệ hiện đại, trí tuệ nhân tạo trong nội soi tiêu hóa. Qua 15 năm hoạt động, YERSIN hiện là mái nhà chung của hơn 150 cán bộ, y bác sĩ, nổi tiếng; với định hướng “YERSIN – Biểu tượng của nụ cười”, phòng khám không tạo áp lực doanh số lên đội ngũ y bác sĩ trẻ, mà tập trung xây dựng môi trường làm việc có văn hóa, chăm lo trọn vẹn đời sống vật chất lẫn tinh thần cho người lao động.
Là người lính từng đi qua chiến trận, trái tim ông chưa bao giờ ngừng xao xuyến trước những mảnh đời bất hạnh. Những năm qua, ông có nhiều đóng góp cho hoạt động của Hội Cựu chiến binh Thành phố Hồ Chí Minh, cụ thể hằng năm ủng hộ hơn 400 triệu đồng cho công tác an sinh xã hội, xây dựng nhà tình nghĩa, hỗ trợ cựu chiến binh nghèo và đối tượng chính sách. Ông còn là người khởi xướng đêm nhạc “Như những thiên thần” và cuộc thi sáng tác ca khúc về 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc, ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng. Với những cống hiến bền bỉ không ngừng nghỉ, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam được Trường Đại học Quốc tế Hoa Kỳ trao tặng Bằng Tiến sĩ danh dự (2024) và danh hiệu Giáo sư danh dự (2025).
Giữa nhịp sống hối hả của thành phố mang tên Bác, hình ảnh người bác sĩ, CCB, doanh nhân Nguyễn Xuân Lam miệt mài với công tác chăm sóc sức khỏe và lan tỏa những giá trị nhân văn là minh chứng cho cuộc đời phụng sự trọn vẹn, góp phần làm sáng thêm hình ảnh người bộ đội Cụ Hồ không ngừng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, đóng góp công sức, trí tuệ cho kinh tế, xã hội, cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Hòa bình hôm nay không chỉ được đánh đổi bằng máu và nước mắt nơi chiến trường, mà còn đang tiếp tục được dựng xây, tô thắm bởi mồ hôi, trí tuệ và tấm lòng nhân ái của những CCB như nhà báo Vũ Ngọc Xiêm hay bác sĩ Nguyễn Xuân Lam. Những tấm gương sáng lan toả nhiều giá trị cao đẹp, cổ vũ thế hệ trẻ tiếp bước truyền thống, sống trách nhiệm và cống hiến hết mình cho Tổ quốc thân yêu./.
BÙI MY, HẢI YẾN