Trang chủ Tư liệu - truyền thống Tư liệu chiến tranh KỶ NIỆM 73 NĂM CÁCH MẠNG THÁNG TÁM (19/8/1945-19/8/2018): Cuộc khởi nghĩa tháng Tám ở Cần Thơ

THÔNG TIN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA CCB TP.HCM

QUẢNG CÁO


 

KỶ NIỆM 73 NĂM CÁCH MẠNG THÁNG TÁM (19/8/1945-19/8/2018): Cuộc khởi nghĩa tháng Tám ở Cần Thơ
Thứ tư, 08 Tháng 8 2018 11:22

Ở Cần Thơ, từ giữa năm 1944, các đảng viên Cộng  sản thoát khỏi khủng bố của quân Pháp sau Khởi nghĩa Nam Kỳ cùng  các đồng chí vượt tù ở Bà Rá trở về đã khôi phục dần các cơ sở Đảng.

Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh trên bến Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ hôm nay

Quần chúng cách mạng đã được tập hợp trong các đoàn thể Cứu quốc, hoạt động bí mật nhưng phát triển nhanh. Vấn đề chuẩn bị lực lượng sẵn sàng cho khởi nghĩa khi thời cơ đến được coi là nhiệm vụ trước mắt. Sau khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945) lực lượng Thanh niên Cứu quốc ở Cần Thơ phát triển mạnh và trở thành nòng cốt cho phong trào Thanh niên Tiền phong sau này.

Chợ Cần Thơ, một trong những nơi đầu tiên nổ ra cuộc tổng khởi nghĩa ở Cần Thơ

Cũng giống như Sài Gòn, phong trào Thanh niên Tiền phong  Cần Thơ rầm rộ, lôi kéo nhiều tầng lớp xã hội tham gia. Bài hát “Tiếng gọi sinh viên” của Lưu Hữu Phước đã chuyển thành “Tiếng gọi thanh niên” vang lên hùng hồn và hàng ngày thúc giục  mọi người sẵn sàng đáp lời kêu gọi của Tổ quốc.

Trước khởi nghĩa khoảng hai tuần, Việt Minh rải truyền đơn trong và ngoài thành phố kêu gọi nhân dân chuẩn bị Tổng khởi nghĩa. Theo kế hoạch lúc đầu, khởi nghĩa dự định diễn ra ngày 25/8/1945, cùng thời gian với Sài Gòn, nhưng vì chuẩn bị chưa kịp nên Tỉnh ủy cho dời vào ngày hôm sau. 

Theo dự kiến, sáng sớm hôm sau sẽ huy động phối hợp giữa hai lực lượng: thanh niên, nhân dân trong thành phố và lực lượng từ các vùng nông thôn kéo vào khởi nghĩa. Một toán vũ trang xung kích do anh Nguyễn Công Trực chỉ huy, có anh Nguyễn  Bạch Lộ, Trần Chiến và một số ủy viên chấp hành khác phụ giúp sẽ  mở cửa chiếm dinh tỉnh trưởng và trại lính kế cận; phân công người cầm cờ đỏ sao vàng do anh Hạnh đi đầu xông lên cắm cờ trên dinh tỉnh trưởng. Nếu người thứ nhất hy sinh thì ngừời thứ hai, thứ ba vượt lên thay thế.

Song diễn biến sáng ngày 26/8/1945 không  đúng dự kiến. Đông đảo  thanh niên, nhân dân  các vùng Cầu Dôi, Cái Khế, Ô Môn… quá hăng hái đã kéo đến  bao vây dinh tỉnh trưởng sớm hơn dự định. Sau đó bộ phận do anh Trực chỉ huy đến nơi phát lệnh chiếm dinh ngay.  Một rừng cờ đỏ sao vàng tràn ngập nơi này làm cho tỉnh trưởng Lưu Văn Tàu sợ chạy thoát thân, còn  lính bảo an thì ngơ ngác, buông súng. Một lực lượng khác do các anh Văn Cừ, Nguyễn Thanh Liêm , Bùi Quang Trinh chỉ huy đã chiếm ngay Sở Mật thám.

Riêng quân đội của chính quyền do Nhật lập nên ở Cần Thơ lúc đó có hai người chỉ huy: Dương Văn Minh (sau này là Tổng thống chính quyền Sài Gòn) và Thiếu úy Một Hộc. Trước ngày khởi nghĩa , một cán bộ Thanh niên Tiền phong là Dương Văn Nhựt đến gặp anh trai mình là Dương Văn Minh để vận động  và được chấp nhận không kháng cự. Còn Thiếu úy Một Hộc được bà mẹ  vợ là Bà Phương – một điền chủ giàu có – nhắn rằng: “Đừng có gây chuyện. Về đây tao trả lương cho!”. Vậy là cả hai chỉ huy cao nhất lực lượng này đã xuôi tay, không kháng cự gì.

Sáng ngày 26/8/1945, tại sân banh Cần Thơ, một cuộc mít tinh quần chúng tập hợp đông đảo nhân dân từ vùng Xóm Chài, chợ, Cầu Tham Tướng, Cái Răng… đến dự dưới sự chủ tọa của ông Trần Ngọc Quế, Bí thư Tỉnh ủy.

Được tin cách mạng đã chiếm dinh tỉnh trưởng, cuộc mít tinh chuyển sang tuần hành  biểu dương lực lượng do các ông Huỳnh Phan Hộ (sau là Khu trưởng Khu 9 trong kháng chiến chống Pháp và đã hy sinh), Nguyễn Đăng (sau là Ủy viên UBND tỉnh) dẫn đầu, kéo từ đường Hàng Dương xuống chợ và tập trung tại dinh Đốc Lý. Khi đi ngang trại lính Nhật, tuy cũng đề phòng nhưng không thấy họ phản ứng gì. Ta có báo trước  cho họ và Bộ chỉ huy Nhật  tỏ ý không can thiệp.

Dinh Đốc lý bị đoàn biểu tình bao vây rồi mới biết có tỉnh trưởng Lưu Văn Tàu đang ở đây. Tỉnh trưởng Lưu Văn Tàu xin bàn giao chính quyền cho cách mạng. Vậy là trong ngày 26/8/1945, toàn bộ chính quyền ở CầnThơ đã về tay nhân dân, trật tự trị an được giữ vững.

Sau khi giành chính quyền, chính quyền cách mạng ở Cần Thơ đã được củng cố và đến ngày 30/10/1945 thì nhân dân Cần Thơ lại phải tiếp tục chiến đấu chống thực dân Pháp xâm lược trở lại đất nước ta.

                                                                                                                                           MINH AN  

 
Designed by TLO