Trang chủ Tư liệu - truyền thống Theo dòng lịch sử Nói thẳng

THÔNG TIN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA CCB TP.HCM

QUẢNG CÁO


 

Nói thẳng
Thứ tư, 20 Tháng 6 2018 13:58

Thời nhà Tùy, Tùy Văn Đế (589-601) hỏi quan Đãi chiếu Vương Long: “Trẫm là ông vua thế nào?”. Vương Long tâu: “Bệ hạ thần võ anh minh nhưng thi hành chính lệnh không kê cứu kinh nghiệm của đời xưa nên chưa thấu triệt nhân tình. Dẫu có tư chất như vua Nghiêu vua Thuấn, rút cục, cũng nhầm nhỡ khiếm khuyết vì bất học!”. Tùy Văn Đế nín lặng hồi lâu rồi nói: “Ngày xưa Hán Cao Đế lấy kiếm mà được thiên hạ, Lục Giả ở trước mặt vua thường giảng Kinh Thi, Kinh Thư, ngày nay khanh cũng là Lục Giả của trẫm.”

Dám nói vua "bất học", Vương Long không chỉ dũng cảm thẳng thắn, mà còn vì ông thấy Tùy Văn Đế chưa "hỏng" hẳn, còn có thể cứu được, nên mới lấy sự dũng cảm, thẳng thắn làm phương tiện, mong vua mình tỉnh ngộ, có lợi cho dân cho nước. Bởi theo ông thì, tuy Tùy Văn Đế "chưa thấu triệt nhân tình", do "không kê cứu kinh nghiệm của đời xưa", "bất học", nhưng vẫn là người "thần võ anh minh", "có tư chất như vua Nghiêu vua Thuấn". Không có cái mục đích lớn lao ấy, không thấy Tùy Văn Đế còn có thể cứu được, chắc ông cũng không nói. Còn nếu chỉ nói thẳng, chỉ dũng cảm nói cho hả giận riêng, chắc sử sách cũng chẳng chép lại làm gì? Và nếu vua không biết nghe, thì cũng vô nghĩa.

Tùy Văn Đế, dẫu thấy khó xử (nín lặng hồi lâu), nhưng hiểu lòng bầy tôi trung, nên mới trả lời như vậy. Trong sự trả lời, ta cũng thấy nhà vua có "tư chất" thực. Vua viện Hán Cao Tổ xưa "lấy kiếm mà được thiên hạ" để biện giải phần nào cho nỗi "bất học" của mình, nhưng vua cũng đem chuyện Lục Giả giảng thi thư cho Hán Cao Tổ ra để rồi giao "nhiệm vụ" cho Vương Long - "Khanh cũng là Lục Giả của trẫm".

Tôi trung, biết nghĩ, dám nói; vua sáng, biết nghe, dám dùng tôi ấy; ít nhất cũng được một đời. Nếu bề dưới chỉ a dua với bề trên, bất kể đúng sai, bất kể bề trên "bất học" hay "hữu học" để cầu danh lợi, thì thà đừng đọc sách còn hơn!

Nếu bề trên  không biết hỏi, biết nghe, biết nghĩ; chỉ cốt có đông đảo tỳ nô để "xoa đầu" cho thỏa mãn ham muốn riêng, thì đặt ra ngôi thứ, trách nhiệm để làm gì?

Người như Vương Long, mới đẻ ra con là Vương Tích. Vương Tích từ quan ở đời Tùy, không nhậm chức ở đời Đường, quy ẩn ở Đông Cao, làm thơ và uống rượu, có bài “Qua hàng rượu”, “đối thoại” cùng Khuất Nguyên (Khuất Nguyên thường than rằng: “Thiên hạ đều say cả, chỉ có mình ta tỉnh”): Hôm nay ta say tràn cung mây/ Ừ rằng như thế là không hay/ Nhưng kìa, thiên hạ không ai tỉnh/ Ta tỉnh làm chi giữa đất này? (Đỗ Trung Lai dịch thơ).

LAI TRUNG

 
Designed by TLO