Trang chủ Thế giới qua góc nhìn CCB Uy tín giảm do “học thuyết rút lui”*

THÔNG TIN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA CCB TP.HCM

QUẢNG CÁO


 

Uy tín giảm do “học thuyết rút lui”*
Thứ năm, 10 Tháng 5 2018 09:36

Ngày 9/5 (theo giờ Việt Nam), Tổng thống Donald Trump đưa ra quyết định chính thức về số phận của thỏa thuận hạt nhân Iran đối với Mỹ. Trong suốt thời gian qua, quyết định của ông chủ Nhà Trắng khiến giới học giả và ngoại giao tốn không ít giấy mực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo quyết định rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran ngày 8/5 - Ảnh: AFP

Kể từ khi bước vào Nhà Trắng, với khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết”, ông Donald Trump đã không ít lần “giội gáo nước lạnh” vào cộng đồng quốc tế bằng “học thuyết rút lui” như cách gọi của giới phân tích đối với các quyết sách quan trọng của Nhà Trắng trong quan hệ đối ngoại. Đó là việc Mỹ tuyên bố rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu toàn cầu... Và thật trùng hợp là trong bối cảnh thời hạn chót đang đến gần thì Israel, một đồng minh thân cận của Mỹ tại Trung Đông vốn “không đội trời chung” với Iran, lại tuyên bố nắm trong tay 55.000 trang tài liệu chứng minh Tehran đang bí mật phát triển một dự án hạt nhân quân sự. Cho dù là vô tình hay hữu ý thì “sự trùng hợp” của Tel Aviv được xem là góp phần “tiếp lửa” cho quan điểm của Washington khi Nhà Trắng tuyên bố những thông tin của Israel cung cấp “các chi tiết mới và thuyết phục”. Trong khi đó, Iran vẫn một mực khẳng định không bao giờ có chuyện Tehran đàm phán lại để sửa đổi thỏa thuận theo như đề nghị của Tổng thống Mỹ. Chính vì vậy, sẽ không có gì bất ngờ nếu như Tổng thống Donald Trump lại quyết định“chia tay” một thỏa thuận đa phương như JCPOA có chứa đựng những điều khoản mà ông cho là “sai lầm thảm họa”.

Điều đáng nói là cho đến nay, tất thảy 10 báo cáo của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA)-cơ quan quốc tế duy nhất phụ trách giám sát cam kết hạt nhân của Iran kể từ khi JCPOA bắt đầu có hiệu lực, đều cho thấy Tehran tuân thủ đầy đủ các cam kết. Trong khi đó, cả giới phân tích và các nước phương Tây, ngoại trừ Mỹ, đều cho rằng những thông tin Israel đưa ra là “xưa như Trái Đất” vì chúng đã tồn tại từ trước khi JCPOA được ký kết. Trong khi không chứng minh được liệu rằng Iran có vi phạm các cam kết trong thỏa thuận hay không, chính 55.000 trang tài liệu trong tay Israel lại góp phần tái khẳng định tầm quan trọng phải duy trì JCPOA để giám sát các hoạt động hạt nhân của nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Hơn hai năm trước, toàn thế giới đã hân hoan đón chào JCPOA-kết quả của gần 12 năm đàm phán đầy gian truân giữa Nhóm P5+1 và Iran, được đánh giá là một thỏa thuận mang tầm lịch sử “cùng thắng” cho tất cả. Đối với Iran, việc“chiếc vòng kim cô” trừng phạt của quốc tế vốn “siết chặt” nước Cộng hòa Hồi giáo trong nhiều năm, được dỡ bỏ giúp Tehran thoát khỏi tình trạng bị cô lập, mở ra giai đoạn mới cho quan hệ giữa nước này với khu vực và thế giới. Trong khi đó, JCPOA cũng đem lại những lợi ích to lớn về kinh tế cho các doanh nghiệp, nhà đầu tư Mỹ và phương Tây vốn bị loại khỏi thị trường Iran vài thập niên qua. Không chỉ có thế, việc ký kết JCPOA còn là minh chứng cho thấy căng thẳng và đối đầu có thể được hóa giải bằng con đường ngoại giao, đồng thời là một khởi đầu tốt đẹp cho những nỗ lực chống phổ biến vũ khí hạt nhân trên toàn thế giới.

Nói như vậy để thấy rằng, nếu Mỹ rút khỏi JCPOA sẽ kéo theo những hệ lụy tất yếu. Trong khi các bên liên quan nỗ lực duy trì thỏa thuận thì “sự lệch pha” về quan điểm của Mỹ chắc chắn gây trắc trở cho quan hệ giữa Washington với các đồng minh phương Tây và hai cường quốc Nga, Trung Quốc. Cùng với đó là những rủi ro đối với các nhà đầu tư Mỹ và phương Tây liên quan tới những hợp đồng trị giá hàng chục tỷ USD đã ký với Iran sau khi JCPOA có hiệu lực. Đồng thời, khả năng Mỹ tái áp đặt lệnh trừng phạt sẽ tác động không nhỏ tới thị trường “vàng đen” bởi Iran là một trong những quốc gia xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới. Đó là chưa kể căng thẳng giữa Washington và Tehran sẽ bị đẩy lên một nấc thang mới. Trong khi Iran đang đóng một vai trò không nhỏ đối với việc tháo gỡ nhiều nút thắt của khu vực Trung Đông thì thế đối đầu Mỹ- Iran là điều không ai mong đợi.

Không những thế, đây sẽ là một đòn mạnh giáng vào uy tín của chính Washington nói riêng và nỗ lực ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân trên thế giới nói chung. Kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, nước Mỹ nổi lên như một cường quốc không thể thiếu được trên vũ đài quốc tế một phần nhờ vai trò lãnh đạo của nước này trong hệ thống các hiệp ước và liên minh dựa trên các quy tắc toàn cầu. Tuy nhiên, “học thuyết rút lui” đã tạo nên tiền lệ khiến người ta khó có thể tin tưởng bất kỳ cam kết quốc tế nào do chính Mỹ khởi xướng, vì lo ngại nó có thể dễ dàng bị đảo ngược trong vòng một nốt nhạc, nhất là trong bối cảnh sắp diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều.

 Hoàng Vũ

 
Designed by TLO