Trang chủ Tư liệu - truyền thống Theo dòng lịch sử Vua Quang Trung chiêu dụ nhân tài

THÔNG TIN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA CCB TP.HCM

QUẢNG CÁO


 

Vua Quang Trung chiêu dụ nhân tài
Thứ ba, 06 Tháng 2 2018 14:01

Mùa xuân năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi lấy niên hiệu là Quang Trung. Điều đầu tiên ông quan tâm chính là xây dựng một nguồn nhân lực cho mình và cho sự tồn tại của đế chế còn non trẻ của mình. Trong “Chiếu lập học” ông viết rằng: “Xây dựng đất nước phải lấy việc dạy học làm đầu, tìm lẽ trị bình lấy tuyển nhân tài làm gốc ...”.

Vua Quang Trung rất xem trọng việc chiêu hiền đãi sĩ

CHIẾN LƯỢC CON NGƯỜI

Có thể thấy rằng, nét nổi bật trong toàn bộ đường lối kinh tế - xã hội của Hoàng đế  Quang Trung – Nguyễn Huệ chính là xây dựng một “chiến lược con người”. Nói cách khác, Nguyễn Huệ đã chuẩn bị ngay lập tức cho đế chế của mình một nguồn nhân lực có sẵn và đào tạo một nguồn nhân lực mới khác dành cho lâu dài nhằm để an dân, trị quốc và bình thiên hạ.

Chiến lược và sách lược “dụng nhân” được vua Quang Trung thực hiện thông qua việc cải tổ hệ thống giáo dục, đồng thời xây dựng một chính sách rõ ràng, minh bạch đối với các tầng lớp trí thức trong xã hội thời bấy giờ. Ông rất quan tâm đến việc khai thác các tiềm năng trí tuệ để phục vụ đế chế - một chính quyền đang non trẻ trong một đất nước tồn tại nhiều phe phái, nhiều âm mưu tranh giành quyền lực giữa Đàng trong và Đàng ngoài. Chính quyền nhà Tây Sơn mới hình thành nhưng trong nước chưa có hòa bình thực sự, luôn phải cảnh giác đối phó với thù trong giặc ngoài.

NỘI LỰC TỪ TẦNG LỚP TRÍ THỨC

Tuy vậy, khát vọng xây dựng một nhà nước hùng mạnh về mọi mặt đã thôi thúc vị lãnh tụ của phong trào khởi nghĩa nông dân Tây Sơn chú ý đến vai trò quan trọng của giới nho sĩ, trí thức trong nước. Vì vậy vua Quang Trung cho triển khai nhanh hệ thống giáo dục đến tận làng xã. Nếu như hiện nay chúng ta mới chỉ có Phòng giáo dục cấp huyện thì thời Tây Sơn cấp xã đã có một loại hình cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục gọi là “Nhà xã học”.  Đây chính là mô hình rất mới của vua Quang Trung trong chiến lược nâng cao dân trí và chuẩn bị nguồn lực lâu dài để đào tạo, phát triển nhân tài, trí thức cho đất nước. Mặt khác, trước sự hùng mạnh, bách chiến bách thắng của nghĩa quân Tây Sơn, nhiều trí thức ở Đàng trong lo sợ bỏ chạy theo chúa Nguyễn Ánh. Còn ở Đàng ngoài, khi Quang Trung kéo quân ra Bắc lần thứ nhất cũng đã vấp phải sự chống đối kịch liệt của tầng lớp nho sĩ, trí thức chính thống. Bởi lẽ lúc đó quyền lợi của tầng lớp nho sĩ, trí thức ở Bắc Hà đang gắn liền với triều đình nhà Lê - Trịnh. Rất nhiều bậc nho sĩ tên tuổi thời ấy đã thà chết chứ không chịu đầu hàng, theo giúp  Nguyễn Huệ. Chính điều này đã đặt ông vào hoàn cảnh rất khó khăn. Thế nhưng Nguyễn Huệ đã có quyết sách kịp thời. Đó chính là một nét độc đáo ngoài tài năng quân sự vô song của vị vua áo vải đất Tây Sơn - Bình Định.

SỨC MẠNH HÒA HỢP

Trước tiên, Nguyễn Huệ xây dựng một chính sách không phân biệt đối xử với tất cả trí thức quan lại của triều đình cũ và mới. Ông khẳng định chủ trương đúng đắn của mình bằng một văn bản có tên là: “Chiếu dụ các quan văn võ triều cũ”. Trong đó có đoạn viết: “Trẫm một lòng yêu quý nhân tài không lúc nào quên ... Phàm những kẻ đang bị giam giữ trẫm đều tha ra hết, những người chạy trốn trẫm không truy nã nữa để làm rõ đức khoan dung …”. Có lẽ trước đó lịch sử chưa từng ghi nhận một cách làm chính trị nào hay hơn đối với giới trí thức nho sĩ thời ấy bằng chính sách khoan hồng đầy sức thuyết phục như vua Quang Trung đã từng làm.

Trong thực tế đương thời, vị vua bình dân này đã thực sự làm phân hóa dần giới trí thức triều đình cũ. Tuy vậy, ông cũng hiểu thêm đặc điểm chung của họ là không chỉ cần sự ưu ái, khoan dung mà điều quan trọng đối với họ chính là được trọng dụng.

Nguyễn Huệ đã giải được bài toán khó này, đồng thời ông còn hứa hẹn sẽ đặt đúng từng vị trí, sở trường của người trí thức trong chế độ mới hình thành của mình: “Trẫm đang để ý lắng nghe, thức ngủ mong mỏi tại sao những người tài cao học rộng chưa thấy đến, hay là trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng ...?”; hoặc “Trẫm nơm nớp lo nghĩ, dù một ngày, hai ngày cũng có đến hàng vạn sự việc nảy sinh. Ngẫm cho kỹ: Cái nhà to lớn, sức một cây cột không thể chống đỡ, sự nghiệp thái bình sức một người không thể đảm đang ...” (Chiếu cầu hiền).

TRỌNG DỤNG KẺ SĨ

Vua Quang Trung Nguyễn Huệ không chỉ là một nhà quân sự tài hoa lỗi lạc, ông còn là một người giỏi hoạch định chiến lược thu phục nhân tài, nhân tâm, nhằm phục hưng xây dựng đất nước. Một quốc gia từng bị chia cắt, bị kiệt quệ sau hơn 200 năm phân tranh Trịnh - Nguyễn. Quang Trung - Nguyễn Huệ đã rất thành công trong việc chinh phục trái tim kẻ sĩ. Ông đã tập hợp được số đông các người tài văn, võ thời bấy giờ đi theo mình. Đó là những Ngô Thời Nhậm, Nguyễn Thiếp, Phan Huy Ích, Vũ Huy Tần, Bùi Dương Lịch ... Họ thực sự đã trở thành những hiền tài đến đầu quân dưới trướng Nguyễn Huệ và triều đại Tây Sơn.

Tuy nhà Tây Sơn chỉ tồn tại không đến 15 năm nhưng những gì mà thiên tài Nguyễn Huệ để lại cho hậu thế vẫn là một nét son sáng chói trong lịch sử dựng nước và giữ nước hào hùng của dân tộc Việt Nam.

NGUYỄN TẤN TUẤN

 
Designed by TLO