Trang chủ Thế giới qua góc nhìn CCB Chuyện mới – bài học cũ

THÔNG TIN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA CCB TP.HCM

QUẢNG CÁO


 

Chuyện mới – bài học cũ
Thứ năm, 21 Tháng 12 2017 09:33

Trong những thông tin quốc tế đáng quan tâm gần đây có câu chuyện phá sản của nước Venezuela ở Nam Mỹ. Đó là việc hãng đánh giá, xếp hạng tín dụng S&P Global Ratings đã phát đi thông báo xác nhận việc Venezuela vỡ nợ không thể thanh toán các khoản vay đúng hạn. Thuật ngữ kinh tế “phá sản” hiểu nôm na là nợ phải trả vượt tổng giá trị tài sản sở hữu, với cá nhân, doanh nghiệp hay tầm quốc gia cũng là như vậy. Cụ thể, trong trường hợp của nước Venezuela, trong khi tổng nợ công nước này đã cán mốc con số 196 tỉ USD  thì tổng giá trị ngân sách nhà nước chỉ còn vỏn vẹn  khoảng  9,6 tỉ USD!

Người dân Venezuela xếp hàng mua thực phẩm

 Tiếp nhận thông tin  Venezuela vỡ nợ, nhiều   chuyên gia và những  người  quan tâm  theo dõi tình hình quốc gia Nam Mỹ này đã băn khăn, thắc mắc: vì sao nên nỗi?

Là một trong những “cường quốc “ dầu mỏ thế giới, từng có nền kinh tế khá dư dả, không thiếu tiền… nhưng những năm gần đây, bên cạnh một số tiến bộ về văn hóa, xã hội …  có thể nói Venezuela  đã thực sự  bị “rơi tự do” về kinh tế. Bằng chứng là, sản xuất ngày càng sa sút, hàng hóa tiêu dùng khan hiếm, các siêu thị luôn trong tình trạng  trống rỗng , đến độ những người có tiền phải “liều” vượt biên sang các quốc gia láng giềng mua hàng hóa thiết yếu.  Không chỉ lương thực, thực phẩm, giấy vệ sinh … phải phân phối cho hộ gia đình theo  tem phiếu,  ngay cả xăng dầu vốn là thứ từng  nhiều năm “rẻ hơn nước lã” ở nước này cũng trở nên cực kỳ thiếu thốn. Hơn thế, tuần rồi truyền thông quốc tế còn cho biết, người dân Venezuela  đang phải xếp hàng tới vài giờ mới rút được tiền mặt ở ngân hàng.  Cũng vì vậy, đời sống người dân Venezuela, từ chỗ sung túc đang bị cảnh bần cùng, biểu tình nổ ra triển miên, xã hội phân hóa, chia rẽ sâu sắc.

Thảm cảnh và bi kịch đang trùm lên quốc gia Nam Mỹ Venezuela từ cuối  những năm dưới thời Tống thống Hugo Chavez (đã qua đời vì ung thư ở tuổi 58 ngày 6/3/2013) và Tổng tống đương chức Nicolas Maduro  hiện nay là một thực tế. Vấn đề đặt ra là nguyên nhân nằm ở đâu, cần được làm rõ để không chỉ chính những người cầm trịch nước này khắc phục, tháo gỡ, vươn lên mà các quốc gia khác  cũng rút ra  “bài học xương máu” cho mình trên con đường phát triển. Tổng hợp những đánh giá, phân tích quốc tế, có thể thấy rằng, bên cạnh yếu tố bị Mỹ và phương Tây  bao vận, cấm vận và giá dầu xuống rất thấp, nguyên nhân chính và sâu xa dẫn Venezuela  ngày càng sa sút  nằm ở sai lầm về đường lối, chính sách quản trị quốc gia. Theo chúng tôi, đó là do những người cầm quyền nước này đã chủ trương “đi ngược” với  những gì thế giới hiện đại đã tổng kết, đúc rút, cải cách  và đang đi.

Thật vậy, cũng chủ trương xây dựng mô hình đất nước xã hội chủ nghĩa (hoặc tương tự),  rút kinh nghiệm từ bài học  sụp đổ  của Liên Xô và các nước Đông Âu  và chính nước mình, Trung Quốc và Việt Nam thực hiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì Venezuela lại “quay lại” mô hình kinh tế tập trung, quan liêu,  bao cấp vốn chỉ thích hợp với hoàn cảnh một nước đang chiến tranh như Việt Nam thời chống Mỹ cứu nước.  Mặt khác, trong khi các quốc gia đang phát  triển đều cạnh tranh thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) nhằm mục đích huy động vốn tư bản, công nghệ - thiết bị tiên tiến, tăng thu ngân sách và tích lũy, tạo ra nhiều việc làm và thu nhập  cho người dân … thì Venezuela lại trở lại giải pháp các nước XHCN làm những năm 1950 – 1960 là quốc hữu hóa các cơ sở, nhà máy… của nhà đầu tư trên đất nước mình, tạo thêm mâu thuẫn, căng thẳng, đố kỵ, cấm vận...  Không chỉ thế, các nhà lãnh đạo Venezuela cũng còn thực thi chính sách kinh tế đối ngoại “không giống ai”, bất chấp quy luật kinh tế: bán dầu giá rẻ có nước nào họ cho là thân thiện (và ngược lại), quy định tỉ giá ngoại tệ theo ý chỉ chủ quan… gây thiệt hại nặng nề cho nhiều nhà  đầu tư  hoặc  buộc họ phải “tháo chạy” khỏi thị trường này. Hậu quả của đường lối kinh tế “nước chiều” này là sự mất cân đối toàn diện, nhà nước Venezuela  phải  dùng đến  giải pháp bất đắc dĩ là thực hiện chế độ phân phối hàng hóa thiết yếu  bằng tem phiếu như thời bao cấp trước đây ở Việt Nam, dẫn tới những hậu quả kép, nền kinh tế lún sâu vào sự  mất cân đối  hàng – tiền. Nhưng hậu quả lớn hơn mà nước này phải gánh chịu, ấy là mất lòng tin trong cộng đồng quốc tế và nhất là của nhân dân trong  nước. Biểu hiện của bi kịch Venezuela  thể hiện: trái ngược với không khí cả nước xuống đường tung hô, ủng hộ lúc Tổng thống Huygo Chavez và các đồng chí của ông mới dành được chính quyền, chỉ một thời gian không lâu sau, người dân Venezuela lại rầm rộ biểu tình,  nhưng không phải ủng hộ mà là phản đổi chính quyền(?!). 

 Sau sự sụp đổ của Liên Xô và nhiều nước XHCXN, cũng như Trung Quốc, Việt Nam kiên trì khẳng định mục tiêu xây dựng Chủ nghĩa xã hội với những cải cách, đổi mới rất căn bản, toàn diện để khắc phục khiếm khuyết, phát  huy lợi thế, tiềm năng nhân tài, vật lực nên đã thu được nhiều thành tựu quan trọng được cộng đồng  thế giới đánh gía cao. Phải chăng, kinh nghiệm thành công trong xây dựng, phát triển của Việt Nam hay Trung Quốc  cũng như cả việc  “sa sút ” của Venezuela đều là những bài học cốt tử  với mọi quốc gia đang phát triển?

 NGUYỄN VĂN HÙNG

 
Designed by TLO