Trang chủ Ký ức chiến tranh Kỷ niệm về chiến trận 77 NĂM NGÀY NAM Kỳ KHởI NGHĨA (23/11/1940-23/11/2017): Nhớ về khởi nghĩa Nam Kỳ

THÔNG TIN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA CCB TP.HCM

QUẢNG CÁO


 

77 NĂM NGÀY NAM Kỳ KHởI NGHĨA (23/11/1940-23/11/2017): Nhớ về khởi nghĩa Nam Kỳ
Thứ tư, 22 Tháng 11 2017 14:22

Tháng 9/1939, chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ,thực dân Pháp ở Đông Dương đi vào con đường phát xít hóa, thẳng tay đàn áp khốc liệt phong trào cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Chúng tăng cường bắt bớ, giam cầm những người cộng sản và yêu nước. Một số đồng chí lãnh đạo Đảng từ Trung ương, Xứ ủy Nam Kỳ, Thành ủy Sài Gòn-Chợ Lớn và Tỉnh ủy Gia Định lần lượt bị địch bắt như Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Võ Văn Tần, Nguyễn Hữu Tiến, Lê Duẩn, Nguyễn Thị Minh Khai… làm cho bầu không khí chính trị ở  Nam Kỳ thêm khẩn trương, chờ thời cơ bùng nổ.

Nhân dân Nam Bộ vùng lên đấu tranh trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (tranh vẽ)

Trước tình hình đó, tháng 7/1940, Xứ ủy Nam Kỳ họp mở rộng tại xã Tân Hương (Châu Thành, Mỹ Tho) đã chủ trương khởi nghĩa, thành lập Ban Quân sự các cấp, bầu đồng chí Tạ Uyên làm Bí thư Xứ ủy (thay đồng chí Võ Văn Tần bị địch bắt) và cử đồng chí Phan Đăng Lưu ra Bắc để xin chỉ thị về chủ trương tiến hành cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ.

Tại Hóc Môn – Gò Vấp, đồng chí Lê Văn Khương, Bí thư Tỉnh ủy Gia Định trực tiếp phổ biến nghị quyết chuẩn bị khởi nghĩa, sau đó các địa phương tổ chức ban lãnh đạo khởi nghĩa quận, tổng và quyết định tổ chức ở mỗi làng có một đội du kích, rèn sắm vũ khí, dụng cụ và luyện tập võ nghệ.

Không khí chuẩn bị khởi nghĩa rất sôi động ở nông thôn. Vào trung tuần tháng 11/1940, các Ủy ban  khởi nghĩa quận, tổng đều họp kiểm điểm việc chuẩn bị và có kế hoạch cụ thể cho từng quận. Lúc này, chi bộ Tân Thới Nhứt – Bà Điểm đã tổ chức một tiểu đội du kích tự vệ chiến đấu và trong tư thế sẵn sàng theo nhiệm vụ được phân công.                          

Diễn biến cuộc khởi nghĩa ở quận Hóc Môn và tại Tân Thới Nhứt – Bà Điểm:

Ngày 20 tháng 11 năm 1940, Thường vụ Xứ ủy ra lệnh khởi nghĩa vào đêm 22/11/1940, lệnh đã gửi đi các tỉnh thì trưa ngày 22/11/1940, đồng chí Phan Đăng Lưu từ Bắc vào, mang chỉ thị của Trung ương hoãn cuộc khởi nghĩa (do TW nhận xét là chưa chín muồi), nhưng lệnh khởi nghĩa đã xuống đến các cơ sở rồi, không thể hoãn được nữa, nên khởi nghĩa ở Nam Kỳ đã nổ ra.

 Ngày 22/11/1940, do bị chỉ điểm, các đồng chí Tạ Uyên, Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, Nguyễn Như Hạnh, Bí thư Thành uỷ Sài Gòn và đồng chí Phan Đăng Lưu  bị địch bắt kèm theo bản kế hoạch khởi nghĩa. Do vậy kế hoạch khởi nghĩa bị lộ ngay từ đầu, nên địch đã tập trung đối phó. Song ở tỉnh Gia Định và các vùng xung quanh thành phố, đêm 22/11/1940, ta vẫn tiến hành khởi nghĩa vì không bắt được liên lạc với Thành  ủy và Xứ  ủy.

Tại Hóc Môn, các cánh quân bốn phía tiến thẳng vào đồn Hóc Môn, nghĩa quân xông vào đồn như nước vỡ bờ, cờ búa liềm xuất hiện trước sân đồn để chỉ đạo, động viên tinh thần cho nghĩa quân và quần chúng hăng hái chiến đấu. Trước sức mạnh của nghĩa quân và quần chúng, bọn lính trong đồn không đủ tinh thần kháng cự, “thầy cai, thầy đội” mạnh ai nấy chạy nhưng không thoát khỏi vòng vây dày đặc của quần chúng. Kẻ có tội  phải đền tội, nghĩa quân thu súng đạn, nhưng tuyệt nhiên không đụng đến vợ con họ trong đồn. Những tên nộp súng quy hàng được đối xử tử tế, riêng một nhóm ngoan cố, chúng rút lên lầu cao đóng cửa, bịt cầu thang, chống trả lại.

Tại Tân Thới Nhứt – Bà Điểm, theo sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Lê Văn Khương (Mười Đen), Bí thư Tỉnh ủy Gia Định, không đánh bót Bà Điểm (vì đã bị lộ kế hoạch), mà đưa lực lượng ra phối hợp với cánh Vĩnh Lộc đánh chiếm bót Ngã Năm. Ta đã nhanh chóng diệt gọn được bót này, thu 5 súng, bắt giữ, giáo dục rồi phóng thích cả tiểu đội lính mã tà canh giữ bót.

Như vậy ngay trong đêm 22/11/1940, các lực lượng khởi nghĩa của ta đã hoàn toàn làm chủ quận lỵ Hóc Môn. Nhưng sáng hôm sau (ngày 23/11/1940) giặc Pháp đã chiếm lại quận lỵ. Chúng cho xe nhà binh chở lính chốt chặn những ngã ba, ngã tư, các đầu mối giao thông, rồi từ đó cho lính da đen  bủa vây Tân Thới Nhứt – Bà Điểm và các vùng xung quanh, tiến hành  cuộc khủng bố trắng hết sức dã man. Sau khởi nghĩa không thành công, chi bộ và nhân dân Tân Thới Nhứt-Bà Điểm bị tổn thất nặng nề. Ngoài cán bộ, đảng viên, lực lượng du kích và quần chúng cách mạng bị địch bắt tù đày, hy sinh. Tân Thới Nhứt – Bà Điểm còn mất những người con ưu tú, kiên trung đảm nhiệm những chức vụ quan trọng trong Xứ ủy, Tỉnh ủy Gia Định.

Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ nói chung, của đảng bộ, nhân dân Tân Thới Nhứt-Bà Điểm nói riêng đã thất bại vì nổ ra không đúng thời cơ, điều kiện cách mạng chưa chín muồi và đã bị  địch  dìm trong biển máu. Tuy vậy, cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ đã nêu cao tinh thần quyết  chiến đấu chống đế quốc giành độc lập dân tộc, nêu cao khí thế cách mạng của quần chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, khích động tinh thần yêu nước của đồng bào cả nước. Nó được coi là cuộc tập dượt, chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa  tháng Tám năm 1945.

 

 MINH AN

 
Designed by TLO