Trang chủ Người về trận mới Giáo dục truyền thống Một thời xếp bút nghiên lên đường đi chiến đấu

THÔNG TIN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA CCB TP.HCM

QUẢNG CÁO


 

Một thời xếp bút nghiên lên đường đi chiến đấu
Thứ sáu, 11 Tháng 12 2015 13:33

Chúng  tôi đã từng có mặt trong đội ngũ của những người “xếp bút nghiên lên đường đi chiến đấu” theo tiếng gọi linh thiêng của tổ quốc, khi đang là sinh viên của các trường đại học. Gần nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng kỷ niệm của những năm tháng hào hùng vẫn âm vang trong ký ức của những người ra trận thuở ấy.

Ngày ấy, được cầm súng lên đường đánh Mỹ, với nhiều thanh niên như lớp người chúng tôi, là một khát khao thực sự.

Các CCB là sinh viên-chiến sỹ gặp nhau tại TP.HCM nhân kỷ niệm ngày nhập ngũ-Ảnh: MD

Chúng tôi hiểu sâu sắc sự khốc liệt của chiến tranh với biết bao khó khăn và thử thách đang chờ đợi ở phía trước, kể cả sự hy sinh tính mạng. Tôi biết, thế hệ của chúng tôi thủa ấy vẫn không ít những kẻ cơ hội và yếu hèn. Tôi cũng biết, ngay trong bản thân mình lúc ấy không phải lúc nào cũng sáng trong. Nhưng hai tiếng thiêng liêng “Tổ quốc” đã kéo gọi chúng tôi đi và cũng bởi ngoài kia… âm vang của “Ba sẵn sàng”, của “Chiếc gậy Trường Sơn”, của “Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”, của “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước…” đang ngập tràn trên đường phố, ngập tràn trên giảng đường…. Đó là cuộc hành binh ra trận vĩ đại của cả một thế hệ sục sôi!

Các cựu sinh viên-chiến sỹ tại TP.HCM trong một lần gặp mặt, tưởng nhớ đồng đội đã hy sinh. Ảnh: MD

Tôi vẫn tiếc đã không có nhà quay phim nào ghi lại được cuộc chia tay lịch sử giữa đoàn quân - sinh viên trên đường ra trận với những người ở lại, tại cổng trường đại học thủa ấy. Có thể ở đó người ta đã hò reo, đã  vẫy cờ hoa, đã chúc mừng chiến thắng trở về. Cuộc chia tay nào cũng sẽ vậy thôi. Nhưng tôi đã nhìn thấy những giọt nước mắt- những giọt nước mắt của tôi, của đồng đội, của bạn bè, của những người ở lại. Có những giọt nước mắt lăn trên gò má và có cả những giọt nước mắt rưng rưng trong trái tim của tất cả mọi người. Cho đến tận bây giờ tôi vẫn không thể quên được Bùi Công Minh khi anh viết: “Con gái đứa nào mắt cũng cay cay/ Một tay nắm bàn tay, một tay che mặt/ Chỉ để hở cái miệng cười mà giấu đi đôi mắt/ Trời nắng lòa mà lấm thấm mưa bay…”

Đừng vội cho chúng tôi là yếu mềm, dẫu có thể không ít người đã nghĩ như thế và lúc đó người ta rất sợ những giọt nước mắt. Bởi nếu đã yếu mềm, chúng tôi đã không có mặt trong chuyến tàu rời ga Hàng Cỏ để đi về phía chiến trường xa vào đêm hôm đó. Đó là những giọt nước mắt của tình yêu thương, của chia xa và cũng là của khát vọng trở về. Đó còn là giọt nước mắt của vĩnh biệt nữa, bởi sau cuộc chia tay hôm đó nhiều đồng đội của chúng tôi - những sinh viên, những đứa con của mái trường đại học thân yêu - đã không có dịp được trở lại mái trường này nữa. Với họ, đã không còn cuộc chia tay nào nữa. Họ đã vĩnh viễn nằm lại nơi chiến trường xa cho sự trường tồn của tổ quốc hôm nay. Nhưng có một điều tôi dám chắc rằng, trước khi nằm xuống, trong giấc mơ của họ vẫn còn đâu đó những giọt nước mắt của những người thân yêu trong buổi tiễn biệt tại cổng trường hôm ấy.    

Sau những tháng năm chiến đấu đầy gian khổ, hy sinh vì tổ quốc linh thiêng trong cuộc chiến tranh giải phóng vĩ đại, đội quân sinh viên - chiến sỹ, đội quân của những người “xếp bút nghiên lên đường đi đánh Mỹ” đã trở về. Họ đã trở lại những bục giảng để viết tiếp những giấc mơ bình dị thủa nào. Chiến tranh đã dạy cho họ nhiều điều mà không có ông thầy nào và cũng không có sách vở nào có thể dạy cho họ được. Họ đã trưởng thành, nhiều người đã trở thành các nhà khoa học, nhà quản lý có uy tín, nhà văn nhà thơ nổi tiếng. Nhưng có không ít người trong số họ mãi mãi nằm lại ở chiến trường. Riêng một lớp học bé nhỏ của tôi đã có bốn liệt sỹ như thế.

Có bao nhiêu liệt sỹ vốn là sinh viên của các trường đại học đã ngã xuống trong cuộc chiến tranh giải phóng vĩ đại ? Đó là là nỗi trăn trở khôn nguôi cho đến tận bây giờ vẫn chưa có câu trả lời.

Mới đây thôi, một người em của một trong những liệt sỹ đó đã đến gặp tôi để nhờ hỏi xem có đồng đội nào biết mộ anh cô ở đâu. Cô nói, mẹ cô đã tuổi cao sức yếu, nay lại lâm bệnh nặng. Từ mấy chục năm nay, khát khao và mong mỏi lớn nhất của cụ trước khi nhắm mắt xuôi tay, là được thấy hài cốt và kỷ vật của đứa con trai yêu quí của mình. Đó cũng là món nợ lớn nhất chưa trả được của gia đình đối với người mẹ liệt sỹ của mình.

Mất mát và hy sinh, những người lính chúng tôi vẫn gọi đó là những khoảng lặng của chiến tranh, là nốt trầm của một bản hùng ca. Đó là phút giây thiêng liêng khi vĩnh biệt đồng đội của mình, dẫu xung quanh bom vẫn nổ tung trời và không gian vẫn mịt mùng khói súng. Với ai đó, chiến tranh có thể đã qua đi, nhưng với những người lính chúng tôi, chiến tranh vẫn ngập tràn trong ký ức. Chúng tôi có thể quên đi nhiều điều, nhưng những khoảng lặng của chiến tranh thì chẳng thể nào quên được.

Ở Thành phố Hồ Chí Minh, bạn bè tôi có một ngày kỷ niệm đặc biệt. Đó là ngày gặp gỡ hàng năm của các cựu chiến binh vốn là sinh viên của các trường đại học. Họ đến đó để gặp gỡ, để giao lưu, để thắp một nén hương trên bàn thờ, nơi có danh sách các liệt sỹ sinh viên- chiến sỹ, những người đồng đội một thời oai hùng của họ. Có thể chiếc bàn thờ ấy thật bình dị và có thể nhiều liệt sỹ đồng đội của chúng tôi chưa có tên trong danh sách ấy, nhưng như thế cũng đủ cho tất cả chúng tôi cảm thấy ấm lòng rồi.

Cách đây mấy năm, một đoàn cựu chiến binh của Trường ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh ra thăm miền Bắc và đến thăm Trường ĐHSP Hà Nội. Trong buổi giao lưu của cựu chiến binh hai trường, chúng tôi đã không cầm được nước mắt khi nhớ về những đồng đội cùng thời, những người đã cùng chúng tôi “xếp bút nghiên lên đường đi chiến đấu” từ chính mái trường ĐHSP Hà Nội thân yêu, nhưng nay đã vĩnh viễn nằm lại nơi chiến trường xa…để không thể cùng chúng tôi có mặt trong ngày vui gặp mặt.

Cũng cách đây mấy năm, đoàn cán bộ cựu nhà giáo đi B trong những năm chống Mỹ đến thăm Trường ĐHSP Hà Nội, trong số đó có nhiều người nguyên là cán bộ, giảng viên cũ của trường. Nhiều người xúc động nói: “ xin đừng gọi chúng tôi là khách! bởi đây là trường của tôi, là nhà của tôi, hôm nay tôi về đây là về nhà của mình, về trường của mình! chỉ tiếc ngày trở lại trường hôm nay không đủ mặt những người đã ra đi buổi ấy, nhiều bạn bè của chúng tôi mãi nằm lại nơi chiến trường xa mà không có ngày trở lại…”

Nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập Trường ĐHSP Hà Nội, tôi đã có dịp cùng một số lãnh đạo trường đến thăm Nghĩa trang liệt sỹ các nhà giáo đi B, tại Tây Ninh. Ở đó, trong hơn sáu trăm nấm mộ của các liệt sỹ nhà giáo đã hy sinh trên các chiến trường, có rất nhiều nhà giáo là cán bộ, giảng viên các trường đại học. Đó là những anh hùng nhà giáo thực sự. Họ đã hy sinh trên chiến trường khi trong tay họ không phải là súng đạn, mà chỉ có cây bút, trang giáo án và những cuốn vở học trò….Và tôi cũng chắc rằng, trong trái tim họ, trong hành trang ra trận của họ, sẽ còn biết bao kỷ niệm về mái trường đại học thân yêu, về một thời sôi nổi với âm vang của “Ba sẵn sang”, của “Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh!”… ngập tràn trên các giảng đường.

Vì Tổ quốc linh thiêng, hãy “xếp bút nghiên lên đường đi chiến đấu”!, đó không chỉ là một khẩu hiệu, một lời kêu gọi, đó là một phong trào vận động thanh niên sinh viên có ý nghĩa lịch sử hào hùng xét trên nhiều phương diện. Và chắc chắn, đây sẽ là một trong những trang đẹp nhất và hào hùng nhất của lịch sử các phong trào thanh niên nói chung và phong trào thanh niên sinh viên Việt Nam nói riêng.

Nhiều trường đại học hôm nay đã có những bức tượng  của những danh nhân nổi tiếng - những nhà khoa học uy danh sáng lập ra các trường này. Điều đó quá tự hào và cần thiết. Nhưng tôi lại thầm ao ước, ở đâu đó trong khuôn viên của những mái trường này, dẫu là một vị trí khiêm tốn và bình dị thôi, có một tượng đài kỷ niệm những thế hệ đã xếp bút nghiên lên đường đi chiến đấu. Để ở đó, có tấm bia khắc tên những liệt sỹ đã hy sinh trong những năm tháng hào hùng này, dù họ là người cầm súng, hay người cầm bút. Như vậy, những người anh hùng của chúng ta sẽ được trở lại với mái trường thân yêu của mình, để họ thực hiện được cái điều luôn bỏng cháy trong những giấc mơ của họ khi tạm biệt mái trường ra đi theo tiếng gọi thiêng liêng của tổ quốc. Và cũng là để lớp lớp các thế hệ mai sau luôn nhớ về họ, luôn tự hào về họ và luôn biết sống cho xứng đáng với những giá trị vĩnh hằng của quá khứ. Để giá trị của một thời xếp bút nghiên lên đường đi chiến đấu, luôn được hiện hữu, luôn đồng hành với thế hệ hôm nay trên mọi nẻo đường của “Ba sẵn sàng”, của “Thanh niên tình nguyện”, của những khát vọng cống hiến của tuổi trẻ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc hôm nay!

Hà Nội, tháng 12.2015

KIỀU THẾ HƯNG

*PGS.TS.NGƯT, giảng viên Khoa Lịch sử,  nguyên Phó hiệu trưởng Trường ĐHSP Hà Nội.

 
Designed by TLO